Προτάσεις για τα κατεστραμμένα πεζοδρόμια της Κνωσού

Επισημάνσεις και προτάσεις σχετικά με την επικινδυνότητα και την αποκατάσταση των πεζοδρομίων της Λεωφόρου Κνωσού.

Αξιότιμοι κύριοι/ες,

η Περιφερειακή Ένωση Τυφλών Κρήτης (Π.Ε.Τ.Κ.), παράρτημα του Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλών (Π.Σ.Τ.) και αποκλειστικός φορέας και εκπρόσωπος των ατόμων με οπτική αναπηρία στην Κρήτη, με αφορμή τις διαπιστώσεις μας για τα συνεχώς επιδεινούμενα —αριθμητικά και ως προς τον βαθμό επικινδυνότητας— σημεία των πεζοδρομίων της μεγάλης Λεωφόρου Κνωσού, επιθυμεί να σας επισημάνει τα παρακάτω:

Το σύνολο των πεζοδρομίων που κατασκευάστηκαν στη Λεωφόρο Κνωσού το 2006, μόλις 20 χρόνια μετά, είναι πλέον επικίνδυνα, παρουσιάζοντας κατεστραμμένη επιφάνεια. Το γεγονός αυτό οφείλεται στους εξής λόγους:

• Φυτεύτηκαν δέντρα εντός ή στο όριο της ελεύθερης ζώνης όδευσης πεζών.
• Επιλέχθηκε λάθος είδος δέντρων για φύτευση σε πεζοδρόμια, καθώς πρόκειται για φυτά με πλούσιο και επιφανειακό ριζικό σύστημα, χοντρούς κορμούς και πλούσια κόμη.
• Τοποθετήθηκαν σχάρες που υποκατέστησαν την ελεύθερη ζώνη όδευσης πεζών, με αποτέλεσμα λίγα χρόνια μετά να υπερυψωθούν και να αποτελούν παγίδες τραυματισμού για κάθε πεζό (αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που οι περισσότερες εξ αυτών έχουν πλέον αφαιρεθεί).

Νομικό Πλαίσιο και Κανονισμοί

Αφού διαπιστώθηκε το πρόβλημα, το οποίο εντοπίζεται στην παράνομη φύτευση των πεζοδρομίων εντός ή στο όριο της ελεύθερης ζώνης όδευσης πεζών, θα αναφερθούμε στην επίλυσή του, σύμφωνα με όσα ορίζει η ΚΥΑ 6213/Β/2022 και ο Κανονισμός Πρασίνου του Δήμου Ηρακλείου (2019), ο οποίος χρήζει άμεσης επικαιροποίησης.

Η προαναφερθείσα ΚΥΑ ορίζει ότι σε δρόμους με πλάτος άνω των 12 μέτρων από ρυμοτομική γραμμή σε ρυμοτομική γραμμή, όπως η Λεωφόρος Κνωσού, το πεζοδρόμιο —εννοώντας την ελεύθερη ζώνη όδευσης πεζών— πρέπει να έχει ελάχιστο πλάτος 2 μέτρα και από τις δύο πλευρές. Αντιθέτως, ο μη επικαιροποιημένος Κανονισμός Πρασίνου του Δήμου Ηρακλείου κάνει λόγο για ελάχιστο πλάτος 1,50 μέτρου, αναφερόμενος στην παλαιότερη ΚΥΑ 2621/Β/2009. Σε κάθε περίπτωση, η ισχύουσα ΚΥΑ υπερισχύει κάθε τοπικού κανονισμού.

Τόσο η ΚΥΑ όσο και ο απαρχαιωμένος Κανονισμός Πρασίνου του Δήμου Ηρακλείου διασφαλίζουν τα ελάχιστα πλάτη των πεζοδρομίων. Οι σχεδιαστές των πεζοδρομίων δεν πρέπει ποτέ να ξεχνούν ότι πρωταρχικός στόχος είναι η εξυπηρέτηση των πεζών πολιτών και, ιδιαίτερα, των ατόμων με αναπηρία. Το πράσινο και γενικότερα ο αστικός εξοπλισμός είναι προαιρετικά στοιχεία —δηλαδή δεν επιβάλλονται— και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αναπτύσσονται εις βάρος των ελεύθερων ζωνών όδευσης πεζών που προβλέπει και επιβάλλει η νομοθεσία.

Με γνώμονα την παραπάνω αρχή, επιθυμούμε να συμβάλουμε: εμείς με τις προτάσεις μας βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας και εσείς με τις τεχνικές σας γνώσεις, ώστε το αποτέλεσμα που θα προκύψει μετά από μια μερική ή εκτεταμένη ανάπλαση των «καινούριων» πεζοδρομίων της Λεωφόρου Κνωσού να είναι λειτουργικό για όλους τους πολίτες και με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Πρόταση 1: Περιορισμένη Αποκατάσταση (Άμεση και Ρεαλιστική Λύση)

Μια περιορισμένη αποκατάσταση, η οποία όμως θα επιλύσει τα σοβαρά προβλήματα σε μεγάλο βαθμό, θα μπορούσε να περιλαμβάνει τα εξής:

1. Σφράγισμα λάκκων: Σφράγισμα όλων των κενών λάκκων φύτευσης που βρίσκονται εντός των ελεύθερων ζωνών όδευσης πεζών (οι οποίες, βάσει νόμου, είναι 2 μέτρα).
2. Αφαίρεση προβληματικών δέντρων: Τα προβληματικά σημεία με δέντρα που είτε έχουν γείρει, είτε βρίσκονται ολόκληρα εντός των ελεύθερων ζωνών όδευσης πεζών, είτε έχουν καταστρέψει το οδόστρωμα του πεζοδρομίου ανέρχονται, με έναν πρόχειρο υπολογισμό, σε περίπου 50 και από τις δύο πλευρές. Απαιτείται η ολική αφαίρεση των δέντρων αυτών, καθώς δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αφαιρεθεί μόνο το ριζικό τους σύστημα. Το επόμενο βήμα είναι η αποκατάσταση του κατεστραμμένου οδοστρώματος στα συγκεκριμένα σημεία.
3. Διαχωρισμός ζωνών: Σε κανένα σημείο της νομοθεσίας δεν προβλέπεται η συγχώνευση των ζωνών αστικού εξοπλισμού και φύτευσης με την ελεύθερη ζώνη όδευσης πεζών. Συνεπώς, δεν επιτρέπονται πουθενά σχάρες εντός της ελεύθερης ζώνης όδευσης. Η ζώνη φύτευσης πρέπει πάντα να τοποθετείται ανάμεσα στον δρόμο και την ελεύθερη ζώνη όδευσης πεζών.
4. Μεταφύτευση στη νησίδα: Προτείνουμε, ίσος αριθμός δέντρων με αυτά που θα αφαιρεθούν λόγω λανθασμένης και παράνομης φύτευσης από τις ελεύθερες ζώνες όδευσης πεζών, να φυτευτούν στα κενά σημεία της κεντρικής νησίδας της Κνωσού, όπου ήδη αναπτύσσονται πολλά δέντρα χωρίς να δημιουργούν προβλήματα.
5. Σημειακή φύτευση (Εναλλακτική): Ελπίζουμε να μην θεωρηθεί ότι τα δέντρα είναι σημαντικότερα από την ελεύθερη και ανεμπόδιστη κίνηση των πολιτών, σας προτείνουμε τη σημειακή φύτευση. Δηλαδή, σε επιλεγμένα σημεία της λεωφόρου μπορούν να δημιουργηθούν μικρές επεκτάσεις του πεζοδρομίου (προεξοχές) οι οποίες θα φιλοξενούν το πράσινο. Αυτό μπορεί να γίνει είτε με τη μορφή δέντρου (όπως προτείνεται από το άρθρο 20 της προαναφερθείσας ΚΥΑ), είτε με αναρριχόμενα φυτά σε καλαίσθητες κατασκευές που θα συνδέονται νοητά/αισθητικά με το Ανάκτορο της Κνωσού.
6. Οτιδήποτε αποφασιστεί να γίνει στην Λεωφόρο Κνωσού, δεν θα πρέπει να γίνει με βάση την αρχική απαρχαιωμένη μελέτη του έργου, ούτως ώστε να μην επαναληφθούν τα ίδια λάθη και να γίνει ένα σύγχρονο έργο που θα ανταποκρίνεται στις παρούσες και μελλοντικές απαιτήσεις.
7. Δεν πρέπει να αναληφθούν λάθη και παραλήψεις στην τοποθέτηση του οδηγού όδευσης τυφλών, την προσπελασιμότητα και την προσβασιμότητα με σωστές σύμφωνα με την νομοθεσία ράμπες.       

Πρόταση 2: Εκτεταμένη Ανακατασκευή

Η δεύτερη πρόταση αφορά την εκτεταμένη ανακατασκευή των πεζοδρομίων της μεγάλης Κνωσού μέσω νέας μελέτης, η οποία θα περιλαμβάνει και τα σημεία όπου δεν υπάρχει καθόλου πεζοδρόμιο ή αυτό είναι υποτυπώδες (όπως για παράδειγμα από το ύψος της γέφυρας της Εθνικής Οδού έως τον Άγιο Κωνσταντίνο).

Αυτή η δεύτερη περίπτωση θα ήταν η ιδανική, αλλά παράλληλα είναι και η πλέον κοστοβόρα, οπότε τη θεωρούμε μη ρεαλιστική στην παρούσα φάση για να επεκταθούμε περαιτέρω σε προτάσεις.

Κατασκευή πεζοδρομίων στην Κνωσού

Κρίνουμε σκόπιμο να επισημάνουμε, πως είναι απαραίτητη η κατασκευή  πεζοδρομίων  στο τμήμα της λεωφόρου Κνωσού που δεν υπάρχουν ή είναι υποτυπώδη. Με τις εξής προδιαγραφές: χαμηλού κόστους με σκέτο τσιμέντο, οδηγό όδευσης τυφλών στην μέση, σωστές ράμπες και επαρκές πλάτος 2 μέτρων χωρίς κανένα εμπόδιο.

Σημείωση για τη «Μικρή Κνωσού»

Θα θέλαμε, ωστόσο, να αναφερθούμε εν τάχει στη «μικρή Κνωσού», από την Όαση έως τον Άγιο Κωνσταντίνο. Στο τμήμα αυτό, το πλάτος του πεζοδρομίου είναι 1,50 μ. και σε κάποια σημεία λιγότερο από 1,00 μ., ενώ ταυτόχρονα είναι κατάφυτο. Αυτό σημαίνει ότι δεν εξασφαλίζεται ο ελάχιστος απαιτούμενος χώρος για την ασφαλή και ανεμπόδιστη κίνηση των πεζών, με ή χωρίς αναπηρία, εντός των ελεύθερων ζωνών όδευσης. Το τι πρέπει να γίνει περιγράφεται σαφώς εντός της —κατά τα άλλα άκρως προβληματικής— ΚΥΑ 6213/Β/2022, αρκεί να υπάρξει η σχετική πολιτική βούληση από τη δημοτική αρχή.

Με εκτίμηση, για την Δ.Ε.,